تفکر طراحی، چیست، چرا و چگونه؟

آیا دقت کرده اید فبلت ها نسبت به نسخه های اولیه خود کوچک تر شده اند و موبایل ها بزرگ تر؟ جهت کوچه یکطرفه محلتان گاهی تغییر کرده است؟ مادر یا همسرتان ادویه یکی از غذاهایش را بعد از مدتی کم یا زیاد کرده است؟

در همه کارهای اشاره شده تفکر طراحی حاکم بوده است. این مفهوم را با این مثالها گفتم تا بدانیم در مورد موضوع عجیب و غریبی صحبت نمی کنیم. فقط هدف این است که برای حل مسائلمان آگاهانه از این رویکرد استفاده کنیم.

اما تفکر طراحی چیست؟ شاید بتوان آنرا یک رویکرد برای حل مسئله نامید. تفکر طراحی تلاش می کند، مسائلی را که در موضوعات مختلف با آن روبرو می شویم  مبتنی بر اصول طراحی حل کند. اما این یعنی چه؟  تفکر طراحی را مقابل تفکر نقادانه قرار می دهند. در تفکر نقادانه تاکید بر حل مسائل به روش منطقی است. شما می توانید یک مسئله را بشنوید بعد در ذهن خودتان آن را تحلیل کنید و در نهایت هم به یک جواب برای آن برسید. هر چند این روش یکی از متدهای مهم برای حل بسیاری از مسائل به خصوص مسائل ریاضی و منطقی می تواند باشد، اما در مسائل پیچیده ای که جنبه های انسانی در آن پررنگ است مثل طراحی یک محصول جذاب برای قشر خاصی از جامعه یا حل مشکلات و نارضایتی هایی که در ارائه یک خدمت وجود دارد، این روش خیلی کارآمد نیست. اینجاست که سروکله تفکر طراحی پیدا می شود.

تفکر طراحی یک رویکرد است و جزئیاتی مانند یک متدولوژی ندارد اما پنچ گام کلی را برای حرکت در مسیر تفکر طراحی پیشنهاد می دهد.

  • همدلی کردن
  • تعریف مسئله
  • ایده پردازی
  • نمونه سازی
  • تست

تفکر طراحی

همدلی کردن :

شاید مهمترین وجه تمایز این رویکرد در حل مسائل گام اول آن باشد، “همدلی کردن”. همدلی کردن که آنرا معادل کلمه empathize گرفته ام، در واقع به آن جنبه از نیازهای عمیق انسانی اشاره دارد که نمی توان با یک حساب دو دوتا چهارتا آنهار را شناسایی کرد. در این گام فرد تحلیل گر باید پایش را در کفش ذینفع مسئله کند و مسئله و نیاز را از چشم او ببیند، تنها در این حالت است که می توان امیدوار بود محصول یا راه حلی که  شناسایی شده واقعا مفید و برای ذینفعان جذاب است. قبرستان محصولات و راه حلهای شکست خورده تایید کننده این ادعا هستند.

تعریف مسئله :

حتما شنیده اید که تعریف دقیق مسئله نیمی از راه حل مسئله است. این گام بدون انجام گام قبلی نمی تواند به درستی انجام شود. به هر حال ما بعد از همدلی کردن با مشتری یا ذینفع مسئله مان باید یک تعریف دقیق جامع و مانع از مسئله داشته باشیم. در تعریف مسئله مشخص می کنیم که دقیقا قرار است چه موضوعی حل شود و شاید از آن مهمتر مشخص می کنیم چه موضوعاتی در محدوده مسئله قرار ندارند و نباید به آنها بپردازیم.

ایده پردازی :

ایده پردازی با هدف رسیدن به یک یا چند راه حل خوب برای حل مسئله انجام می شود. مطابق با اصول تفکر خلاق در ابتدا هر چه می توانید ایده تولید کنید نگران محتوا و کیفیت آنها نباشید فقط هر چه بیشتر بهتر. در گام بعد ایده ها را به سطح چند ایده معقول، جذاب و عملی تقلیل دهید و در نهایت یکی را انتخاب کنید. (البته بسته به مسئله تان ممکن است به جای یک راه حل چند راه حل را با هم انتخاب کنید و در گامهای بعدی به یک راه حل برسید.)

نمونه سازی :

این گام نیز مشابه گام همدلی کردن، تلاش می کند تا مسستقیم و بدون واسطه با ادراکات و احساسات ذینفع ارتباط برقرار کند. مادام که شما در فضای ناملموس در مورد یک راه حل برای مشتریانتان تصویر سازی می کنید نمی توانید انتظار فیدبک درستی از آنها داشته باشید. آنها باید راه حل شما را لمس کنند. از کجا معلوم راه حل شما همانی باشد که باید باشد، ایجاد راه حل نهایی بدون اینکه مطمئن باشید جواب می دهد در خیلی از مواقع مقرون به صرفه نیست. چاره این مسئله، نمونه سازی (پروتوتایپینگ) است. یک نمونه ساده و اولیه از راه حل نهایی ایجاد کنید این نمونه هم باید خیلی ساده باشد که بتوانید سریع و با هزینه کم به آن برسید و هم باید تصویر درستی از محصول یا راه حل نهایی را به مشتری شما ارائه دهد.

تست :

بین گام تست و نمونه سازی ارتباط دو طرفه وجود دارد. شما نمونه را می سازید به مشتریتان ارائه می کنید و ایشان نمونه را تست و ارزیابی می کند و نظرش را در خصوص آن به شما می دهد. این کار را تا مرحله ای که به یک جواب مثبت از مشتری برسید و مطمئن شوید که راه حل را یافتید باید ادامه دهید.

عموم مسائلی که یک تحلیل گر کسب و کار(تک) با آنها روبروست از جنس مسائل پیچیده است. تفکر طراحی کمک می کند تا بتوانید یک رویکرد مناسب برای حل این مسائل داشته باشید. این مقاله صرفا یک آشنایی بود با مفهوم تفکر طراحی قطعا یک تک باید خود را به ابزارهای بکارگیری این مفهوم نظیر نقشه همدلی، طوفان فکری، اصول نمونه سازی و بسیاری مسائل دیگر مجهز نماید.

نویسنده : امیر یزدانی

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *